Co to jest arboretum?

Arboretum to jeden z rodzajów ogrodów botanicznych, w którym dominują drzewa i krzewy. Poza rodzimymi gatunkami roślin w arboretach sadzone są także gatunki egzotyczne pochodzące z podobnych stref klimatycznych. Egzotyczne nie musi oznaczać tropikalne! Można powiedzieć, że egzotyczne rośliny to takie, które nie występują w Polsce w naturalnych warunkach. Tak jak we wszystkich arboretach na świecie, również w polskich arboretach gromadzi się okazy o znanym pochodzeniu, podobnie jak utrzymuje się szlachetne rasy koni i psów mające swój udokumentowany rodowód. Bowiem tylko wtedy okazy te są cenne dla nauki i gospodarki, dlatego też powinny być szczególnie chronione przed wyginięciem. Dodatkowym zabezpieczeniem jest więc ogrodzenie kolekcji roślinnych.

Dlaczego utworzono Arboretum Bramy Morawskiej w Raciborzu?

Mamy świadomość, że to właśnie gospodarka ludzka spowodowała zagładę wielu gatunków organizmów, powinniśmy się więc starać proces wymierania zatrzymać lub przynajmniej spowolnić, by zachować przyrodnicze dziedzictwo. Zachowanie różnorodności biologicznej na Ziemi należy rozumieć nie tylko jako ochronę gatunków ginących wraz z miejscami ich naturalnego występowania, ale także jako rozmnażanie ich w warunkach stworzonych i kontrolowanych przez człowieka.

Szczególnego znaczenia nabierają także obszary, które z jednej strony są ostojami jeszcze nie zdegradowanej przyrody, z drugiej zaś znajdują się w pobliżu siedzib ludzkich. Takim miejscem jest z całą pewnością Las Obora położony w unikatowej pod względem wartości przyrodniczej okolicy Bramy Morawskiej. Obszar ten wybitnie nadaje się do powiązania zadań dotyczących ochrony przyrody z metodami efektywnego pomnażania jej zasobów. Nie bez znaczenia jest fakt, że leży on na południowo-zachodnim krańcu Parku Krajobrazowego - "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich", czyli na terenie objętym już ochroną prawną i w bezpośrednim sąsiedztwie jednego z najwartościowszych rezerwatów w Polsce - Rezerwatu Leśno-Stawowego "Łężczok" oraz niedaleko od Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego "Wielikąt".

Poza tym zlokalizowany jest w korytarzu ekologicznym o międzynarodowym znaczeniu - tzw. Pradolinie Górnej Odry. Dlatego utworzono na tym obszarze ogród botaniczny drzew i nadano mu nazwę "Arboretum Bramy Morawskiej".

Gdzie położone jest Arboretum Bramy Morawskiej?

Arboretum Bramy Morawskiej zajmuje cały obszar lasu Obora, czyli 164 ha i położone jest we wschodniej części Raciborza po prawej stronie Odry. Patrząc w tym kierunku od strony miasta, widzimy malowniczo zalesione wzgórza. Arboretum znajduje się na granicy Kotliny Raciborskiej i Płaskowyżu Rybnickiego. Granica ta jest w terenie doskonale zaznaczona przez południowo-zachodnią krawędź usytuowaną na uskoku tektonicznym oddzielającym zrąb Płaskowyżu Rybnickiego od rowu tektonicznego Doliny Górnej Odry (Waga 1992). Głównymi ciekami arboretum są lewobrzeżne dopływy potoku Łęgoń, którego wody wpadają do Odry na północno-zachodnim krańcu gminy Nędza.

Informacje dodatkowe

Arboretum, podobnie jak całe miasto Racibórz, leży w niewielkim oddaleniu od Bramy Morawskiej. Takie usytuowanie miało i wciąż ma duży wpływ na naturalne bogactwo gatunkowe roślin występujących w tym lesie i w jego najbliższym sąsiedztwie. Znany jest bowiem z literatury botanicznej fakt wędrówki wielu gatunków roślin z południa na północ i odwrotnie tym obniżeniem terenu.
Na szatę roślinną Arboretum ma też niebagatelny wpływ duże urozmaicenie gleb i stosunków wodnych, a także bardzo łagodny klimat i żyzność siedlisk. Flora roślin naczyniowych Arboretum, choć składa się przeważnie z roślin pospolitych na obszarze całego niżu, zawiera jednak szereg gatunków rzadkich w Polsce lub interesujących ze względów fiogeograficznych.

Zwarty kompleks leśny towarzyszący niegdyś obu brzegom Odry sięgał na południu po pogórze Sudetów Wschodnich i po Beskid Śląski. Brzegi Odry zostały wykorzystane jako szlak migracji roślin przybywających przez Bramę Morawską z bardziej na południe i południowy wschód położonych części Europy. Gatunki te to: klon polny (Acer campestre), zamokrzyca ryżowa (Leersia oryzoides), śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis), cebulica dwulistna (Scilla bifolia), cieszynianka wiosenna (Hacquetia epipactis), tawuła bawolina (Spiraea salicifolia), ligustr pospolity (Ligustrum vulgare), zaraza gałęzista (Orobanche ramosa). Tą samą drogą przybyły z południa gatunki łąkowe: czosnek zielonawy (Allium oleraceum) i zimowit jesienny (Colchicum autumnale).