Zielona transformacja ulicy Opawskiej. Ruszyło odbrukowywanie i przygotowania do nasadzeń
Mieszkańcy Raciborza mogą już zaobserwować pierwsze efekty zmian w przestrzeni miejskiej, które koncentrują się wokół jednej z kluczowych arterii miasta – ulicy Opawskiej. Rozpoczęty proces odbrukowywania zabetonowanych, utwardzonych powierzchni w ilości 239 m2 to bezpośrednia odpowiedź na współczesne wyzwania klimatyczne, z którymi mierzą się wszystkie ośrodki miejskie. Usuwanie betonowych i asfaltowych elementów z przestrzeni, pozwala na odzyskanie biologicznie czynnego gruntu. Działania te stanowią fundament pod kolejny etap inwestycji, jakim jest staranne przygotowanie przepuszczalnego podłoża pod zróżnicowane gatunkowo nasadzenia wieloletnich bylin. Wybór tej formy roślinności nie jest przypadkowy, ponieważ odpowiednio dobrane gatunki bylin charakteryzują się wysoką odpornością na zmienne warunki atmosferyczne oraz dobrą zdolnością adaptacji w wymagającym środowisku zurbanizowanym.
Głównym celem realizowanych przy ulicy Opawskiej prac jest poprawa lokalnej retencji wód opadowych. W dobie powtarzających się susz hydrologicznych przeplatanych gwałtownymi ulewami, kluczowe staje się zatrzymanie i zagospodarowanie deszczówki w miejscu jej opadu. Zamiast bezpowrotnie tracić cenną wodę, odprowadzając ją do przeciążonych systemów kanalizacji burzowej, miasto stawia na naturalne procesy infiltracji. Nowo powstałe, rozbrukowane strefy zielone będą działać jak gąbka, która wchłania nadmiar wilgoci bezpośrednio z atmosfery i chodników, a następnie powoli oddaje ją do gleby, zasilając korzenie roślin. Taki model mikroretencji bezpośrednio przeciwdziała powstawaniu lokalnych podtopień, obniża temperaturę otoczenia w upalne dni oraz ogranicza zjawisko miejskiej wyspy ciepła.
Wszystkie działania prowadzone w rejonie ulicy Opawskiej wpisują się w szerszy kontekst strategiczny i stanowią praktyczną zapowiedź rozwiązań systemowych, jakie niesie ze sobą opracowywany obecnie Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu dla miasta Racibórz. Dokument ten, nad którym intensywnie pracują urzędnicy wraz z ekspertami Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych i mieszkańcami, zakłada systematyczne odchodzenie od wszechobecnego „zabetonowania” na rzecz rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury w całym mieście. Inwestycja na ulicy Opawskiej to element tej strategii, pokazujący jak teoria i planowanie przestrzenne przekładają się na realną poprawę jakości życia Raciborzan.
Projekt odbrukowania ulicy Opawskiej ma także - oprócz wymiaru ekologicznego - bardzo istotny wymiar finansowy i społeczny. W ramach programu InPost for Cities projekt „Postawmy na klimat” otrzymał dofinansowanie w wysokości 30 000,00 zł na jego realizację. Dzięki pozyskanemu wparciu finansowemu, koszty realizacji inwestycji przez Miasto zostały znacząco obniżone, zaś partner projektu - firma InPost, jako jedna z największych firm w Polsce, dodaje realizacji zadania dodatkowego pozytywnego efektu. Nasadzenia w rejonie skrzyżowania ulic Ogrodowej z Opawską, zostaną częściowo wykonane przez młodzież CKZiU nr 1 w Raciborzu, uczącą się na kierunku architekta krajobrazu. Uczniowie wcześniej wezmą udział w warsztatach, dzięki którym zdobędą wiedzę z zakresu mikroretencji, miejskich wysp ciepła oraz współpracy społecznej. Dzięki takiemu montażowi finansowemu i partycypacji społecznej, odbrukowanie ulicy Opawskiej będzie miało również wymiar edukacyjny.
Dla powodzenia całej transformacji klimatycznej Raciborza kluczowe znaczenie ma tak zwany efekt skali. Pojedyncze, odizolowane od siebie enklawy zieleni nie są w stanie skutecznie ochronić miasta przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Dlatego ulica Opawska, jako jedna z najważniejszych przestrzeni publicznych, staje się początkiem większego procesu, który docelowo obejmie kolejne ulice, podwórka i kwartały Raciborza. Dlatego warto zrozumieć i pamiętać, że systemowe odbetonowywanie miasta to nie jednorazowa akcja obliczona na rok, dwa czy sześć lat i szybki sukces. To długi proces prowadzony systematycznie i pozbawiony sztywnej daty końcowej. Składa się on zarówno ze zmian wprowadzanych na dużych powierzchniach, jak i z mniejszych działań na kilku metrach kwadratowych.
Takie wprowadzanie zieleni w skali mikro określane jest terminem „miejska zielona akupunktura” czyli punktowe wprowadzanie zieleni na niewielkie, często zaniedbane lub zabetonowane obszary miast np. podwórka, pasy drogowe, dachy, ściany. Powstaje gęsta sieć małych „zielonych punktów”, które realizują różne instytucje, organizacje, podmioty czy sami mieszkańcy.
Dopiero masowe powielanie niniejszych rozwiązań, łączenie rozbrukowanych obszarów w spójną sieć i powszechne wdrażanie retencji u źródła pozwoli osiągnąć odczuwalną w skali całego miasta odporność na zmiany klimatu, tworząc z Raciborza przestrzeń bardziej zieloną, bezpieczną i przyjazną do życia.
