Wizyta członków Komitetu Rewitalizacji i przedstawicieli Urzędu Miasta Raciborza w Nikiszowcu
Rewitalizacja to jeden z kluczowych procesów wsparcia rozwoju miast. Wymaga planu, zaangażowania, a przede wszystkim czasu. O powodzeniu procesu rewitalizacji często przesądza czynni ludzki – czyli postawa mieszkańców i ich gotowość na zmianę. Książkowym modelem rewitalizacji jest katowicka dzielnica Janów-Nikiszowiec, która od 2008 r. przeszła głęboką zmianę stając się jedną z wizytówek Katowic. Osiedle zaprojektowali architekci Emil i Georg Zillmannowie z Charlottenburga w latach 1908-1919. Przez lata miejsce to funkcjonowało jako samowystarczalne osiedle robotnicze dla górników i ich rodzin, którym zagwarantowano wszystko, co było potrzebne do życia: mieszkania, szkołę, ochronkę (przedszkole), innowacyjny budynek łaźni publicznej, lokalne sklepy („konzumy”), restaurację, lokalny punkt medyczny, lodowisko a nawet odrębną parafię z kościołem pw. św. Anny, który góruje nad rynkiem dzielnicy do dziś. Nikiszowiec za cel wizyty studyjnej obrali członkowie raciborskiego Komitetu Rewitalizacji, którzy postanowili poznać bliżej jego historię, w tym proces rewitalizacji tego miejsca. Stało się to możliwe dzięki współpracy, którą Miasto Racibórz nawiązało w marcu 2026 r. z działającym na Nikiszowcu Stowarzyszeniem Fabryka Inicjatyw Lokalnych (FIL). To organizacja, która aktywnie uczestniczyła w wielkiej przemianie tej pogórniczej dzielnicy. Jednocześnie stanowi bardzo dobry przykład możliwej trwałej współpracy pomiędzy miastem a organizacją pozarządową.
Wizyta studyjna odbyła się w dniu 18 maja 2026 r. i poza członkami Komitetu Rewitalizacji wzięli w niej udział przedstawiciele Urzędu Miasta Raciborza na czele z Zastępcą Prezydenta - Panią Małgorzatą Rudnicką-Głowińską. Spotkanie rozpoczęto w Centrum Zimbardo prowadzonym przez wspomniane Stowarzyszenie (nazwa nawiązuje do osoby znanego amerykańskiego psychologa Philipa Zimbardo, który po raz pierwszy przyjechał do Nikiszowca w 2012 r.). To miejsce spotkań lokalnej społeczności, które cechuje przywiązanie do lokalnej tradycji (co odzwierciedla industrialny wystrój), ale przede wszystkim otwartość na ludzi oraz na ciekawe inicjatywy kulturalne i społeczne. Pan Waldemar Jan, Prezes Stowarzyszenia FIL, opowiedział o historii dzielnicy podkreślając jej silny wiązek z nieczynną już od 31 marca 2018 r. kopalnią węgla kamiennego „Wieczorek” (dawna kopalnia „Giesche”). Po historycznym wstępie uczestnicy wyjazdu udali się w teren pod przewodnictwem Pani Anny Solińskiej, Wiceprezes Stowarzyszenia FIL działającej w sieci „Przewodników Lokalnych po Nikiszowcu”. Pomimo deszczowej pogody udało się zobaczyć efekty kilkunastoletnich działań rewitalizacyjnych osiedla. Niepowtarzalny klimat miejsca dało się odczuć spacerując między familokami, bramami i arkadami. Ciekawym doświadczeniem była możliwość zobaczenia szybu „Poniatowski” dawnej kopalni „Wieczorek” powstałego w latach 1904-1911 oraz zwiedzenia wnętrza budynku maszyny wyciągowej. Uczestnikom spotkania przekazano jednocześnie informacje na temat gruntownej rewitalizacji terenu po byłej kopalni w ramach projektu „Dzielnica Nowych Technologii - Katowicki Hub Gamingowo-Technologiczny” dofinansowanego ze środków unijnych Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji). Projekt obejmuje rewitalizację terenów pokopalnianych wokół drugiego szybu „Pułaski” poprzez stworzenie funkcjonalnej przestrzeni spełniającej potrzeby szeroko rozumianej branży gamingowej i technologicznej. Projekt ma zostać zrealizowany do listopada 2028 r., a całkowita jego wartość opiewa na kwotę 752 938 791,59 zł.
Zwiedzanie Nikiszowca zakończono przy neobarokowym kościele pw. św. Anny. Ostatnim akcentem wizyty był wykład Prezesa Stowarzyszenia FIL dotyczący historii przemian społecznych i procesów rewitalizacyjnych w Nikiszowcu ze szczególnym uwzględnieniem partnerskiego podejścia do rewitalizacji i roli samego Stowarzyszenia w działaniach rewitalizacyjnych, np. poprzez organizację w grudniu świątecznego jarmarku na Nikiszu czy odpustu ku czci św. Anny. Poza tym omówiono wyzwania rewitalizacyjne i transformacyjne w Nikiszowcu. Spotkanie ubogaciła obecność przedstawicieli Urzędu Miasta Katowice oraz członków Komitetu Rewitalizacji z dzielnicy Załęże, co również stanowiło świetną okazję do rozmów i wymiany doświadczeń.
Uczestnicy wyjazdu mieli okazję zobaczyć efekty wieloletniej ciężkiej pracy wielu środowisk i grup społecznych, która dzięki zaangażowaniu wielu osób zakończyła się ogromnym sukcesem.
Wyjazd Komitetu Rewitalizacji- Katowice-Nikiszowiec
